FAQ
Rechtszaak "Gezonde lucht. Eerlijk geregeld."
De lage-emissiezone (LEZ)
De LEZ heeft een positieve impact op de gezondheid
De LEZ werd ingevoerd om de luchtkwaliteit te verbeteren door de emissies van stikstofdioxide, fijn stof en zwarte koolstof (roet) te verminderen. (bron: Memorie van toelichting bij het LEZ-decreet, Parl. St. Vl. Parl. 2014-2015, nr. 454-1.)
In 2021 werden in België meer dan 5.800 sterfgevallen in verband gebracht met fijn stof en 2.900 sterfgevallen met stikstofdioxide. Dit komt neer op respectievelijk 5,2 % en 2,6 % van alle sterfgevallen in België. (bron: Sciensano - Ziektelast door luchtvervuiling 2025)
Stikstofdioxide heeft een oorzakelijk verband met 5 ziekten, waaronder chronische ademhalingsziekten, hart- en vaatziekten en diabetes. (bron: Sciensano - Ziektelast door luchtvervuiling 2025)
Er zouden in België 270.000 bezoeken aan de huisarts vermeden kunnen worden indien de luchtkwaliteit zou voldoen aan de standaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie. (bron: Onafhankelijke ziekenfondsen 2023)
- De maatschappelijke kost van slechte luchtkwaliteit door fijn stof bedraagt EUR 43 miljoen (EUR 37 miljoen voor ziekteverzekering en EUR 6 miljoen voor de patiënten). (bron: Onafhankelijke ziekenfondsen 2023)
De LEZ heeft een positieve impact op de luchtkwaliteit
De LEZ heeft al een belangrijke invloed gehad op verbetering van de luchtkwaliteit, vooral door de daling van zwarte koolstof (roet). Deze daling is opmerkelijk groter binnen de LEZ dan in de rest van Vlaanderen. (bron: Jaarrapport Antwerpen 2023, p. 10.)
Voor fijn stof (PM 2,5) daalden de concentraties tussen 2016-2022 in Antwerpen met 17%. (bron: studie impact LEZ Antwerpen, Onafhankelijke ziekenfondsen)
De invoering van de LEZ leidde tot een versnelde vergroening van het wagenpark
binnen de LEZ (bv. in Antwerpen loopt de vergroening van het wagenpark drie jaar voor op de rest van Vlaanderen) (bron: Jaarrapport Antwerpen 2023, p. 10.)
De verstrenging is vooral van belang voor het terugdringen van stikstofdioxide (NO2). (bron: Jaarrapport Antwerpen 2023, p. 10.)
Een scenario mét verstrenging van de LEZ zorgt voor een extra daling van de stikstofdioxide (NO2)-concentratie met meer dan 4 μg/m3 op locaties met de hoogste concentraties (street canyons). (bron: Jaarrapport Antwerpen 2024, p. 63)
Minder stikstofdioxide betekent minder kinderen met astma, minder ziekenhuisopnames en een lagere druk op de gezondheidszorg.
Om de bindende EU-luchtkwaliteitsdoelstellingen van 2030 te halen, zijn bijkomende maatregelen noodzakelijk. Vandaag halen we deze doelstellingen in Antwerpen en Gent niet. Door de verstrenging van de LEZ te schrappen, wordt het risico dat we deze bindende doelstellingen niet halen nog groter. (bronnen: Jaarrapport Antwerpen 2024, p. 64 & Jaarrapport Gent 2024, p. 69 )
Sociaal kwetsbare groepen hebben het meeste baat bij een LEZ
Sociaal kwetsbare groepen hebben het meeste baat bij een LEZ. Deze mensen worden niet alleen meer blootgesteld aan hogere concentraties aan luchtvervuiling, ze blijken ook gevoeliger voor de negatieve gezondheidseffecten van vuile lucht. (bron: Jaarrapport Antwerpen 2023, p. 10.)
Uit berekeningen blijkt dat het effect van een lage-emissiezone het grootste is op locaties met de hoogste concentraties door verkeer, in het bijzonder in street canyons. (bron: Jaarrapport Antwerpen 2023, p. 10.)
Treft de LEZ niet vooral de mensen die geen nieuwe auto kunnen betalen?
Natuurlijk kan niet iedereen zomaar een andere wagen kopen. Daarom pleiten we uitdrukkelijk voor een LEZ die beschermt én tegelijk sociaal is, onder meer met steun voor gezinnen met een beperkt inkomen (premie/mobiliteitsbudget), betere alternatieven (openbaar vervoer, deelmobiliteit, veilige fietsverbindingen) en transitie steun voor kleine zelfstandigen met oudere bestelwagens.
De rechtszaak
Er is maar één manier om een besluit van de Vlaamse Regering te laten vernietigen: via een procedure bij de Raad van State.
Natuurlijk proberen wij de overheid ook op andere manieren op andere gedachten te brengen. De vier eisende organisaties gaan graag het gesprek aan met lokale en bovenlokale overheden, maar als het niet anders kan, starten we een juridische procedure op. We hebben ook in dit dossier een afweging gemaakt en hebben geoordeeld dat de volksgezondheid te ernstig wordt geschaad . Daarom stappen we naar de rechter.
Een procedure bij de Raad van State duurt makkelijk anderhalf tot twee jaar.
De crowdfunding
Je steun - waarvoor grote dank - gebruiken we uitsluitend voor deze juridische procedure bij de Raad van State: de advocatenkosten en administratieve kosten. We verwachten dat de procedure bij de Raad van State anderhalf tot twee jaar zal duren. Mochten we meer giften ontvangen dan we voor deze procedure nodig hebben, dan gebruiken we dat geld enkel voor onze werking rond luchtkwaliteit, zoals mogelijke nieuwe procedures.
Ja, voor je gift ontvang je een fiscaal attest van Dryade vzw. Dryade is een van de vier eisende organisaties. De crowdfundingcampagne verloopt via hen.
Giften zijn aftrekbaar ten belope van 30%, op voorwaarde dat je je rijksregisternummer meedeelt.