Milieuorganisaties Bond Beter Leefmilieu en Dryade stappen naar de rechtbank om een besluit over een stikstofreducerend stalsysteem (Lely Sphere) te vernietigen. “Er zijn geen garanties dat dit dure stalsysteem de beloofde reductiepercentages in de praktijk zal halen,” stellen ze. “Dit besluit brengt de Vlaamse stikstofdoelen in gevaar én zet veehouders op een verkeerd spoor.”
Lely wat?
Het Nederlandse Lely Sphere-systeem is een stalsysteem dat een vloersysteem, een luchtwasser en een mestrobot inzet om de stikstofuitstoot van veehouders te doen dalen. De installatie van dit stalsysteem is duur: het kostde individuele landbouwer 150.000 à 170.000 euro, waarvan zo’n 80% door overheidssubsidies gedekt kan worden.
De erkenning van het Lely Sphere-systeem komt er in het kader van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en sluit aan op het ammoniakemissiereducerende maatregelen decreet van april 2024 (AERM-decreet). Tegen dit AERM-decreet trokken dezelfde milieuorganisaties begin dit jaar al naar het Grondwettelijk Hof. Volgens hen doen de emissiearme stallen en luchtwassers vaak niet wat ze beloven.
Ondoordachte gok als beleid
Zoals bij andere emissiearme stalsystemen, zijn adviesverlenende instanties niet overtuigd van de effectiviteit van het Lely-Sphere systeem voor de dagelijkse praktijk. De reductiefactor die officieel meegedeeld wordt, is gebaseerd op metingen bij slechts vier Nederlandse testbedrijven, waar het systeem onder gecontroleerde en optimale omstandigheden werd geëvalueerd. “Er is geen bewijs dat deze prestaties onder praktijkomstandigheden in Vlaanderen en bij langdurig gebruik kunnen standhouden. Het Wetenschappelijk Comité dat de techniek moest beoordelen, bevestigde dat deze beperkte resultaten niet garanderen dat het systeem ook in Vlaamse melkveestallen een stabiele ammoniakreductie zal opleveren. Deze techniek nu reeds erkennen is dan ook overhaast en onverantwoord ten aanzien van de landbouwer,” stelt Sofie Bracke, beleidsexpert Landbouw bij Bond Beter Leefmilieu.
Landbouwers die investeren, verdienen rechtszekerheid
“Het ministerieel besluit waarmee Lely Sphere werd erkend, vertoont ook ernstige juridische gebreken. Zo ontbreekt de beoordeling van de milieueffecten en kwam de beslissing toe aan de Vlaamse Regering, en niet aan de minister zelf, die zijn bevoegdheid daarmee heeft overschreden,” concludeert Dries Verhaeghe van Dryade.