Dries Verhaeghe, directeur bij Dryade, een organisatie van milieujuristen, stelt dat het versoepelen van pesticidennormen geen oplossing biedt voor de drinkwatervervuiling in West-Vlaanderen. Het Pesticidevonnis toont volgens hem dat het probleem bij de bron moet worden aangepakt.
Deze krant berichtte over het loslaten van de normen voor de schimmelbestrijder triazool door minister Brouns (DM 20/2). Hij pakt drinkwatervervuiling door pesticiden aan met versoepelde normen en extra investeringen in waterzuivering. Daardoor blijft het kraantjeswater stromen en lijkt het probleem onder controle. Maar het is de wereld op zijn kop. Wie normen blijvend optrekt, maakt van een noodmaatregel een nieuwe standaard en schuift de rekening én het gezondheidsrisico door naar burgers en natuur.
De Westhoek is een schoolvoorbeeld van symptoombestrijding. In en rond het drinkwaterproductiecentrum De Blankaart werden verhoogde concentraties van de schimmelbestrijder triazool vastgesteld, waarna de Europese grenswaarde van 0,1 microgram per liter tijdelijk werd opgetrokken tot tien keer die norm. De discussie gaat nu over het verlengen of verankeren van die versoepeling. Daardoor wordt de blootstelling aan pesticiden en hun afbraakproducten genormaliseerd, in plaats van het probleem bij de bron aan te pakken.
Het argument dat ‘het drinkwater veilig is’ miskent wat mensen intuïtief wél begrijpen: chronische blootstelling gaat niet over één stof, één slok of één meetpunt. Het gaat over een cocktail van stoffen, over dagelijkse inname via water én voeding, bij volwassenen en kinderen, over de gezondheidsimpact van pesticiden en over het feit dat sommige stoffen nauwelijks uit drinkwater te verwijderen zijn.
Betty en Paul
Het debat gaat verder dan een abstract cijfer. Het gaat over het feit dat drinkwater geen afvalstroom is die we achteraf wel zuiveren. Proper drinkwater is de basis van onze gezondheid.
De bezorgde West-Vlaming vindt een bondgenoot in de natuur. De Blankaart ligt in een vogelrichtlijngebied. Europa beschermt deze unieke en kwetsbare natuur. De zeearenden Betty en Paul broedden er dit jaar voor het tweede jaar op rij.
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat schimmelbestrijders een negatieve impact hebben op het waterleven en de visstand. Betty en Paul hebben niet alleen minder vis om hun kroost te voeden. Die vis blijkt ook sterk vervuild. De zeearend is een toppredator: hij staat aan de top van de voedselketen. Wat slecht is voor de zeearend, is slecht voor het hele ecosysteem.
Maar er is hoop voor omwonenden en zeearenden. Op 15 december 2025 bekwamen vijf milieuverenigingen het zogenaamde Pesticidevonnis. De Brusselse rechtbank van eerste aanleg besliste dat de effecten van pesticidegebruik in en nabij natuurgebieden onderzocht moeten worden alvorens pesticiden mogen worden gebruikt. In het verleden is dit, in strijd met de Europese milieuregels, nooit gebeurd. Momenteel gebruiken of lozen elke Vlaamse landbouwer, fruitteler, bloemist en de verwerkende industrie daardoor illegaal pesticiden.
De consequentie voor de Westhoek is helder. Pesticiden zijn geen “detailstoffen” die je onder de mat veegt met tijdelijke afwijkingen. Als ze via landbouwgebruik of industriële lozingen terechtkomen in beschermd natuurgebied én in een drinkwaterbron voor een grote bevolking, dan moet de Vlaamse overheid een effectbeoordeling maken en maatregelen nemen om het pesticidenprobleem bij de bron aan te pakken.
Normalisering vervuiling
Dat betekent niet dat landbouwers of industrie met de vinger worden gewezen alsof het probleem bij één of twee actoren ligt. Het betekent wel dat we stoppen met symptoombestrijding. Een beleid van normverruiming normaliseert vervuiling, schuift de factuur en de gezondheidsimpact door naar de burger en neemt de prikkel weg om het probleem bij de bron aan te pakken.
Wat vragen wij concreet?
Vooreerst: geen permanente normverruiming als beleidslijn. Tijdelijke afwijkingen kunnen enkel in noodsituaties, maar mogen nooit een sluipweg worden om vervuiling te normaliseren.
Verder moet uitvoering worden gegeven aan het Pesticidevonnis, met een verplichte, transparante effectbeoordeling voor pesticidengebruik en relevante lozingen in de omgeving van beschermde natuur, zoals De Blankaart.
Tot slot is er nood aan bronmaatregelen die werken: gerichte beperkingen waar risico’s het hoogst zijn, monitoring die publiek beschikbaar is en een plan dat de gezondheid van honderdduizenden mensen én de West-Vlaamse natuurwaarden centraal zet.
We hoeven het warm water niet uit te vinden. Europa schreef deze bescherming precies uit omdat natuur en gezondheid niet onderhandelbaar zijn. Tijd om te stoppen met dweilen en de pesticidenkraan dicht te draaien. In het belang van de West-Vlaming en van Betty en Paul.