De Vlaamse regering kreeg net nog eens ongelijk van de rechter. Ze werd in 2023 namelijk veroordeeld voor haar falend mestbeleid, en kreeg de opdracht dit bij te sturen, op straffe van dwangsommen. Ze volhardde in de boosheid en vocht de uitbetaling van deze dwangsommen aan. Tevergeefs: tijd om het geweer van schouder te veranderen en eindelijk beleid te voeren dat de Vlaamse natuur en volksgezondheid beschermt.
De rechter stelt de milieubeweging opnieuw in het gelijk
Op 24 maart 2026 tikte de rechter de Vlaamse regering nog maar eens op de vingers. Deze uitspraak volgt op een eerdere veroordeling in de Nitraatzaak uit 2023, en een tweede veroordeling uit 2024 die de niet-naleving koppelde aan een dwangsom van 1.000 euro per dag. De regering liet beide uitspraken echter zonder gevolg. De Vlaamse regering zette een gerechtelijke procedure op om de uitbetaling van de dwangsommen te verhinderen, maar kreeg nu voor de derde keer ongelijk: de rechter oordeelde dat de dwangsommen wel degelijk verschuldigd zijn. “Minister Brouns blijft zich verzetten tegen een effectieve bijsturing van het mestbeleid,” stelt Elias Van Marcke van Dryade. “Dit schuldig verzuim gaat ten koste van onze gezondheid, de Vlaamse waterkwaliteit en onze natuur.”
Waterkwaliteit in Vlaanderen blijft barslecht
De Europese Nitraatrichtlijn schrijft een drempelwaarde van 50 mg nitraat per liter voor. In Vlaanderen wordt die grens nog bij meer dan één op vijf meetpunten overschreden, bleek vorige jaar. Nitraatverontreiniging in het oppervlaktewater schaadt onze natuur en waterlopen. Een recent rapport van het Vlaamse Instituut voor Natuur-en Bosonderzoek noemde nitraatverontreiniging één van de belangrijkste bedreigingen voor onze beschermde natuur.
Nakende Europese veroordeling
De Europese Commissie stelde Vlaanderen in 2023 in gebreke wegens schendingen van de Europese Nitraatrichtlijn. Vlaanderen is niet tegemoet gekomen aan deze ingebrekestelling, waarop de Commissie Vlaanderen voor het Hof van Justitie heeft gedaagd. De kans is groot dat Vlaanderen ook door het Hof van Justitie zal worden veroordeeld.
Weinig zicht op beterschap
Het vorige mestactieplan (MAP6) liep vier jaar, van 2019 tot en met 2022. Begin 2025 werden er een beperkt aantal bijkomende maatregelen genomen, maar we wachten nog steeds op het finale mestactieplan (MAP7). Sofie Bracke van Bond Beter Leefmilieu wijst erop dat “het ontwerp van dit MAP7 werd dit jaar door de Vlaamse administratie als ontoereikend bestempeld. Toch lijkt de Vlaamse regering dit ontoereikend mestactieplan ongewijzigd te willen laten tot eind dit jaar. Onverantwoord,” besluit ze.
Een effectief en ambitieus mestbeleid is onvermijdelijk
Idealiter past mestbeleid dit in een totaalvisie op een toekomstbestendige landbouw, die past binnen de ecologische grenzen, en die een waardig antwoord biedt aan landbouwers over hoe de veestapel best afgebouwd wordt. Grondgebonden veeteelt is nodig om onze klimaat- en milieudoelen te kunnen halen, en om de waterkwaliteit in Vlaanderen blijvend te herstellen.